SAHİB ZUHUR

Girid Bektaşi tekkesi Postnişini Hüseyin Nesimi-i Giridi, Sahib-i zuhur adlı eserinde devletin çöküş sebeplerini ve bu menfi gidişin düzeltilmesi için yapılması gerekenleri tartışırken konumuzla ilgili bilgiler de verilmiştir. O’na göre temel sıkıntı “i’lay-i kelime’nin terkedilişidir. İ’lay-ı kelime ise sadece kılıçlarla savaş yapmak değil, devleti yüceltecek bütün çarelere başvurmaktır. Bu çareleri 10 maddede toparlayan Giridi, 9. maddede tasavvufi hayatın yaygınlık kazanmasının sebepleri üzerinde duruyor:
“İ’lay-ı kelimenin metrûkiyetiyle beraber diniyyatın cereyanlarında dahi bir garib halet rünüma olmuşdur ki o da hasbe’l-münasebe yukarıda bahsolunan enfusî mutâlaat ve mütemâyilat-ı umûmiyedir. Dinde kesb-i rusûh arzusunda bulunanlar için afakta imkan-ı i’tıla ve ictihad kalmayınca enfüse amale-i nazar çaresiz olur. Ve her müntesib-i dinde bir meyl-i hırkapûşî zuhuru umur-ı tabiiyye sırasına geçer. Bundan dolayıdır ki yer yer tekyeler, taraf taraf şeyhler, müteşeyyihler ashab’ı zunûn, erbab-ı keramat günden güne çoğalmış.” 17292